Dr. Öğr. Üyesi Ayşegül F. Yelkenci 

İstanbul Kültür Üniversitesi Fizik Bölümü

Mart 2026, gezegen kavuşumları, etkileyici hizalanmalar ve mevsimsel geçişlerle gökyüzü gözlemcileri için oldukça zengin bir ay sunuyor. İster deneyimli bir amatör astronom olun ister gökyüzüne yeni bakmaya başlamış olun, bu ay kaçırılmaması gereken pek çok olay var.

3 Mart — Tam Ay Tutulması “Kanlı Ay”

Yılın en dikkat çekici olaylarından biri olan tam Ay tutulması, 3 Mart’ta gerçekleşiyor. Dolunay, Dünya’nın gölgesine tamamen girerek yaklaşık bir saat boyunca bakır-kırmızı tonlara bürünecek — bu nedenle halk arasında “Kanlı Ay” olarak anılır. Ay’ın kırmızı görünümü, Güneş ışığının Dünya atmosferinden kırılarak Ay yüzeyine ulaşmasından kaynaklanır.

Ay tutulmaları çıplak gözle güvenle izlenebilir ve herhangi bir optik ekipman gerektirmez. Aynı zamanda fotoğrafçılık ve halka açık gözlem etkinlikleri için harika fırsatlar sunar.

31 Aralık 2028’e kadar gerçekleşecek son Tam Ay Tutulması olmasına karşın maalesef Türkiye’den gözlenemeyecek. Tutulama  Türkiye saatiyle gündüz 11:44de başlayarak 17:23’e kadar sürecek. 

3 Mart Dolunay evresinde bulunan Ay’a genellikle Solucan Ay’ı da denir (Worm Moon). Bunun sebebi Kuzey Yarımküre'nin birçok yerinde bu dönemde ortaya çıkan solucanlardır. 

8 Mart — Venüs ve Satürn Kavuşumu

Şubat sonu–Mart başında görülen çoklu gezegen hizalanmasının etkileri Mart ayında da devam ediyor. 

8 Mart akşamı gün batımından hemen sonra batı ufkuna bakın. Gökyüzünün en parlak “akşam yıldızı” olarak bilinen Venüs gezegeni, daha sönük görünen Satürn ile çok yakın konumda olacak. Bu iki gezegen çıplak gözle görülebilir; ancak Satürn’ü daha net seçmek için dürbün faydalı olabilir.

5–17 Mart — Ay, Mars ve Merkür Sabah Gökyüzünde

Ay ortasında, gün doğumundan önceki saatlerde ince hilal evresindeki Ay, Mars ve zor gözlemlenen Merkür ile yakın konumda görülecek. Bu güzel sabah manzarası özellikle açık bir güneydoğu ufkuna sahip gözlem noktalarında daha iyi izlenebilir. Merkür’ü görmek için dürbün kullanmak avantaj sağlar.

Ay’ın Parlak Yıldızlarla Yakınlaşmaları

• 2 Mart: Ay, Regulus (Aslan takımyıldızının en parlak yıldızı) yakınında
• 6 Mart: Ay, Spica (Başak takımyıldızı) ile yakın görünümde
• 27–28 Mart: Ay, Pollux ve Arı Kümesi (M44) yakınında

Bu tür yakınlaşmalar çıplak gözle keyifli, dürbünle ise çok daha etkileyicidir.

19 Mart: Yeni Ay

Ay 19 Mart Türkiye saatiyle saat 04:23’de Yeni Ay evresine ulaşacak. Bu andan birkaç gün önce ve sonra olacak karanlık geceler, gece gökyüzünü gözlemlemek için en uygun gecelerdir.

Mart Gecelerinin Derin Uzay Hazineleri

Gezegenler ve Ay olayları kadar, Mart ayı derin uzay gözlemleri için de idealdir:

• Ülker (M45) — Akşam saatlerinde tepede
• Arı Kümesi (M44) — Yengeç takımyıldızında
• Andromeda Gökadası (M31) — Akşamın erken saatlerinde görülebilir
• Orion Bulutsusu (M42) — Güney ufkunda dikkat çekici

Karanlık bir gökyüzünde dürbün veya küçük bir teleskopla bu cisimler çok daha etkileyici görünür.

20 Mart 2026 - İlkbahar Ilımı (Ekinoks)

20 Mart’ta Güneş, gök ekvatorunu geçer ve Kuzey Yarımküre’de ilkbahar başlar. Bu tarih, gece ve gündüz sürelerinin yaklaşık eşit olduğu zamandır. Mart ekinoksu, astronomik tanımlara göre Kuzey Yarımküre'de ilkbaharın ilk günü ve Güney Yarımküre'de sonbaharın başlangıcıdır.

Bilimlerin en eskisi olan astronomi, insanlığı her zaman sınırların ötesine bakmaya teşvik etmiştir. Bize, hepimizin aynı engin evrenin parçası olduğumuzu, ortak bir yıldızın yörüngesinde, küçük ama değerli bir gezegen olan Dünya'da yaşadığımızı öğretir. Bizi, coğrafya, kültür ve inançların ötesine geçen, kendimizden çok daha büyük bir hikayeye bağlar.  İşte bu sebeple İlkbahar ekinoksu özel bir gün olarak uluslararası bir etkinlikle EQUAL DAY adıyla kutlanmaya başlandı. Gece ve gündüzün eşit olduğu bugünde hepimizin de eşit ve bir olduğunu anımsatmak amacıyla dünyanın birçok ülkesinde 18-23 Mart 2026 tarihleri arasında etkinlikler düzenlenecek ve 23 Martta da ortak bir çevrim içi etkinlikle birleşecek. Siz de isterseniz kişisel olarak veya grup halinde bir etkinlik yaparak bu “barış için astronomi” mesajının yayılmasına katkı sağlayabilirsiniz. Detaylar için https://equalday.org

.field--name-field-summary, .post-excerpt, .description { display: none !important; }